Τί σημαίνει «καλό κείμενο»

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

Τα δημοσιογραφικά κείμενα για να είναι καλά θα πρέπει να συνδυάζουν κάποιες «αρετές», ενώ ο συντάκτης τους θα πρέπει να προσέχει κάποιες παγίδες.

Ως προς το δημοσιογραφικό μέρος:

• Θα πρέπει να έχουμε βρει ένα ενδιαφέρον και πρωτότυπο θέμα.
• Όταν πρόκειται να γράψουμε ένα θέμα με το οποίο πολλοί συντάκτες θα καλύψουν λόγω επικαιρότητας, θα πρέπει τουλάχιστον να βρούμε μια ενδιαφέρουσα οπτική, να γράψουμε δηλαδή το θέμα μας από μία έξυπνη σκοπιά.
• Να έχουμε κάνει καλά την έρευνα και το ρεπορτάζ μας ώστε να έχουμε αρκετό και έγκυρο υλικό στη διάθεσή μας.

Ως προς τη συγγραφή του, το κείμενο μας θα πρέπει:

• Να διακρίνεται για την απλότητά του.
• Δηλαδή όταν γράφουμε, να χρησιμοποιούμε απλές λέξεις και να είναι οικείος ο λόγος μας, γιατί πρώτος μας στόχος είναι να καταλάβει το κοινό μας το μήνυμα που θέλουμε να μεταδώσουμε! Επίσης καλό είναι να κάνουμε μικρές, σύντομες προτάσεις.
• Να είναι σαφές και κατανοητό.
• Αφού γράψουμε το κείμενο μας καλό είναι να το διαβάσουμε δυνατά δύο και τρεις φορές για να ελέγξουμε αν είναι κατανοητό και σαφές αυτό που γράψαμε. Κάποιες φορές οι σκέψεις μας μπορεί να είναι μπερδεμένες τη στιγμή που γράφουμε, όμως μετά μπορούμε να το ελέγξουμε και να το διορθώσουμε. Δεν θα πρέπει να έχει ασάφειες το κείμενο μας ή μπερδεμένες σκέψεις. Θα μπορούσαμε επίσης (όσο είμαστε ακόμη νέοι δημοσιογράφοι) να το διαβάζουμε σε φίλους και γνωστούς μας, για να είμαστε βέβαιοι ότι κατάλαβαν αυτό που εννοούμε. Όποτε πιστεύουμε ότι χρειάζεται να δώσουμε ένα παράδειγμα για να γίνει αυτό που λέμε κατανοητό, το κάνουμε οπωσδήποτε, προκειμένου να βοηθήσουμε το κοινό μας, που μπορεί να μη γνωρίζει το θέμα.
• Να μη φλυαρούμε και να μην επαναλαμβάνουμε νοήματα.
• Όταν γράφουμε προσέχουμε πολύ να μη φλυαρούμε, δηλαδή να γράφουμε περιφραστικά νοήματα που μπορούμε να αποδώσουμε πιο συνοπτικά. Επίσης δεν χρησιμοποιούμε πολλά επίθετα, που συνήθως κουράζουν τους αναγνώστες, χωρίς αυτό να σημαίνει πως δεν το κάνουμε όταν πρέπει. Επίσης δεν επαναλαμβάνουμε νοήματα και πληροφορίες, γι’ αυτό τον λόγο πριν ξεκινήσουμε να γράφουμε κάνουμε ένα πολύ καλό σχεδιάγραμμα του άρθρου μας, στο οποίο σημειώνουμε τι θέλουμε να γράψουμε σε κάθε παράγραφο.
• Το κείμενο πρέπει να έχει καλή δομή και καλή ροή.
• Για να το επιτύχουμε αυτό θα πρέπει πριν ξεκινήσουμε να γράφουμε, να κάνουμε ένα σχεδιάγραμμα για το τι θέλουμε να αναπτύξουμε σε κάθε παράγραφό μας. Το νόημα της κάθε παραγράφου θα πρέπει να συνδέεται με εκείνο της προηγούμενης και της επόμενης ώστε να μην παρουσιάζει «κενά» η ιστορία μας και να «ρέει» καλά από τη μία παράγραφο στην επόμενη. Μοιάζει πολύ με τη σκηνοθεσία και το μοντάζ αυτή η διαδικασία. Ο συντάκτης αποφασίζει ποια «σκηνή» θα μπει πριν ή μετά από μία άλλη. Γι’ αυτό και μας βοηθάει πολύ το αρχικό σχεδιάγραμμά μας.
• Να είναι σοβαρό. Να μην περιέχει δηλαδή υπερβολικές εκφράσεις και σίγουρα να μη μεταφέρουμε στο χαρτί προφορικό λόγο (δηλ. τον τρόπο που μιλάμε μεταξύ μας προφορικά ή αργκό).
• Να έχει ζωντάνια! Πώς αποκτά «ζωή» ένα κείμενο και γίνεται πιο ενδιαφέρον;

Αυτό συμβαίνει με δύο κυρίως τρόπους:

• Όταν περιγράφουμε εικόνες! Ο αναγνώστης μας περιμένει από εμάς να του μεταφέρουμε, να του περιγράψουμε τι είδαμε και τι ζήσαμε όταν βρεθήκαμε εκεί που συνέβη ένα γεγονός- είτε πρόκειται π.χ για έναν σεισμό είτε για μία θεατρική παράσταση. Στην ουσία ο δημοσιογράφος λειτουργεί ως εκπρόσωπος του κοινού. Έτσι αφηγούμαστε γραπτώς όλα όσα είδαμε και μας έκαναν εντύπωση ή μας συγκίνησαν.
• Όταν μεταφέρουμε σε ευθύ λόγο εντός εισαγωγικών («…») και σε α’ πρόσωπο αποσπάσματα από τις συνεντεύξεις που κάναμε με αφορμή ένα θέμα (π.χ όσα μας είπε ένας σκηνοθέτης ή ηθοποιός για την παράσταση). Έτσι, εκεί που γράφουμε εμείς τι έγινε π.χ σε μία παράσταση για τον Άμλετ, τι ισχύει για το έργο κλπ μπορούμε εμβόλιμα να βάλουμε και τη δήλωση του πρωταγωνιστή ως εξής: «Το ωραίο με τον Άμλετ είναι ότι θέλει να αλλάξει τον κόσμο ξέροντας ότι δεν μπορεί να αλλάξει ο κόσμος, αν δεν αλλάξει ο εαυτός του» δήλωσε ο πρωταγωνιστής της παράστασης, Χρήστος Λούλης.

Τι δεν πρέπει να κάνουμε:

• Να παρασυρόμαστε από τα συναισθήματά μας. Συχνά όταν καλύπτουμε ένα θέμα μπορεί να ενθουσιαστούμε, να απογοητευτούμε, να συγκινηθούμε και γενικώς να βιώσουμε πολλά συναισθήματα. Κι αυτό είναι υπέροχο! Επειδή συνήθως καλούμαστε να γράψουμε σχεδόν αμέσως το άρθρο μας, θα πρέπει να προσέχουμε όμως να μην παρασυρθούμε από το συναίσθημά μας. Θα πρέπει να πάρουμε μια μικρή απόσταση ώστε να είμαστε όσο το δυνατόν πιο αντικειμενικοί τόσο στην κρίση μας (για να κρίνουμε σωστά αν π.χ πράγματι ήταν καλή μία παράσταση ή όχι και γιατί), αλλά και ως προς τον τρόπο που θα γράψουμε το άρθρο μας.
• Να «λογοτεχνίζουμε». Ακόμα και όταν είναι δημοσιογραφικό το κείμενό μας, είναι πάντα καλό να είναι όμορφα γραμμένο, όμως πρέπει να θυμόμαστε πως δεν γράφουμε ένα μυθιστόρημα, αλλά ένα άρθρο. Εδώ η αποστολή μας είναι μία: να μεταδώσουμε ένα συγκεκριμένο μήνυμα κατόπιν μιας μικρής ή μεγάλης έρευνας.