Πώς γράφουμε ένα ρεπορτάζ

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

Θυμάστε πώς ξεκινάει κάθε παραμύθι; Η πρώτη πρότασή του είναι συνήθως: “μια φορά και έναν καιρό ήταν…” και έπειτα ο συγγραφέας αρχίζει να διηγείται την ιστορία συνήθως χρονολογικά, από την αρχή ως σήμερα. Ε, καμία σχέση δεν έχει αυτό με το ρεπορτάζ! Γιατί ναι μεν στο ρεπορτάζ μας γράφουμε και εμείς μια “ιστορία”, αλλά δεν ξεκινάμε απαραιτήτως χρονολογικά, αλλά με το τι θεωρούμε εμείς οι ίδιοι πολύ σημαντικό και τι μας έκανε ιδιαίτερη εντύπωση! Προτιμάμε να ξεκινάμε δηλαδή με όσα θεωρούμε εμείς ως πιο ουσιώδη και εντυπωσιακά γιατί αν αυτές οι πληροφορίες ενδιαφέρουν εμάς, το πιθανότερο είναι να ενδιαφέρουν και τον αναγνώστη.

Ίσως να θυμάστε ότι αν έχουμε κάνει σωστά το ρεπορτάζ μας, θα έχουμε στα χέρια μας πλούσιο υλικό. Είπαμε προηγουμένως πως θα πρέπει αξιολογήσουμε αυτό το υλικό και να κρατήσουμε εκείνα τα αποσπάσματα από τις συνεντεύξεις που κάναμε, αλλά και από τις πληροφορίες που έχουμε και τις εντυπώσεις μας που θεωρούμε πιο ενδιαφέροντα.

Δεν ξεχνάμε πως το κείμενό μας θα πρέπει να έχει αρχή, μέση και τέλος- αλλά η αρχή, η μέση και το τέλος ορίζεται από εμάς και όχι από τη χρονολογικά σειρά των πραγμάτων. Εμείς επιλέγουμε κάθε φορά πώς θα πούμε την ιστορία μας και είμαστε “σκηνοθέτες” του δικού μας κειμένου. Έτσι, σκεφτόμαστε και αποφασίζουμε εμείς με ποια σειρά θα παραθέσουμε τις πληροφορίες μας, αρκεί να υπάρχει μία λογική έτσι ώστε η μία παράγραφος με την άλλη να συνδέονται νοηματικά! Γι΄ αυτό και είναι καλό πριν καν ξεκινήσουμε να γράφουμε να κάνουμε ένα σχεδιάγραμμα του κειμένου μας με το τι θέλουμε να πούμε σε κάθε παράγραφο.

Παράδειγμα σχεδιαγράμματος (το οποίο είναι απλώς ενδεικτικό, εσύ θα αποφασίσεις κάθε φορά)

• Εισαγωγή: θα περιγράψω μια σκηνή από την παράσταση
• Μετά θα πω ποιος είναι ο Άμλετ
• Μετά θα εξηγήσω αν είναι το έργο επίκαιρο, αν μιλά για ιδέες που μας αφορούν και σήμερα και γιατί
• Θα παραθέσω την άποψη του σκηνοθέτη για αυτό (για το αν είναι επίκαιρο) και τους λόγους για τους οποίους επέλεξε αυτό το έργο τώρα (τα αντίστοιχα αποσπάσματα από τη συνέντευξή του).
• Έπειτα θα συνδυάσω αποσπάσματα από τη συνέντευξη του πρωταγωνιστή και των άλλων ηθοποιών σχετικά με τον ρόλο τους, αλλά και σημεία που σχολιάζουν τις κεντρικές ιδέες του έργου.
• Θα προσθέσω απόψεις του κοινού για το έργο
• Θα κλείσω με ακόμη μία σκηνή από το έργο που να έχει σημασία για εμένα και πώς το βίωσα.

Να θυμάσαι βέβαια πως το ρεπορτάζ σου θα πρέπει να απαντά στα 5 W + 1 H, τον χρυσό κανόνα της είδησης ώστε να καταλαβαίνει ο αναγνώστης τι συνέβη, πότε, πού, πώς, γιατί και από ποιον.

Επίσης, ίσως να θέλεις να συμπεριλάβεις τα παρακάτω για να κάνεις το κείμενό σου πιο “ζωντανό”:

• Δηλώσεις σε ευθύ λόγο μέσα σε εισαγωγικά (“…”) από τις συνεντεύξεις που πήρες από τους συντελεστές μιας παράστασης, το κοινό, τον σκηνοθέτη, τον διοργανωτή της εκδήλωσης κλπ (δηλ. με όλους όσους μιλήσαμε στο πλαίσιο του κάθε ρεπορτάζ).
• Εικόνες και περιγραφή στιγμών. Αυτό είναι πολύ σημαντικό για τον αναγνώστη, αφού εκείνος δεν είναι παρών και περιμένει από εμάς να του περιγράψουμε τι έγινε. Έτσι, έχει μεγάλη σημασία να περιγράψουμε κάποιες εικόνες που θεωρούμε χαρακτηριστικές τόσο από το έργο ή την εκδήλωση, όσο και από την ατμόσφαιρα που υπήρχε ή τις αντιδράσεις του κόσμου.