Οπτικοποίηση
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
Tι είναι το «Πλάνο» και η «Σκηνή»
Σε μια οπτικοακουστική αφήγηση κάθε κομμάτι βίντεο που φαίνεται σαν να τραβήχτηκε με μιας ονομάζεται «πλάνο». Κάθε στιγμή (ακινητοποιημένο καρέ) ονομάζεται «κάδρο». Ένα σύνολο πλάνων που συνδυάζονται μεταξύ τους για να δημιουργήσουν μία ενότητα χώρου και χρόνου ονομάζεται «σκηνή». Ο συνδυασμός των σκηνών μεταξύ τους μας δίνει το συνολικό οπτικοακουστικό έργο.
Η διαδικασία συνδυασμού των πλάνων και των σκηνών μεταξύ τους ονομάζεται «μοντάζ».
Το στάδιο του «Ντεκουπάζ»
Όταν έχουμε γράψει το σενάριο και πριν ξεκινήσουμε το γύρισμα πρέπει να μεσολαβήσει μια σημαντική διαδικασία που ονομάζεται «ντεκουπάζ». Το ντεκουπάζ είναι στην ουσία η οπτικοποίηση του σεναρίου. Περιγράφουμε σε μία λίστα όλα τα επιμέρους πλάνα και ήχους που θα χρειαστεί να κινηματογραφήσουμε για να είμαστε προετοιμασμένοι και να μην παραλείψουμε κάτι που μπορεί να είναι καίριο.
Κατά τη διαδικασία του ντεκουπάζ μπορείτε να χρησιμοποιήσετε εκτός από γραπτό λόγο και σκίτσα για να δημιουργήσετε αυτό που ονομάζουμε «στόρυμπορντ». Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τη φόρμα που θα βρείτε αναρτημένη παρακάτω.
Μην ξεχνάτε ότι η βιντεοσκόπηση της διαδικασίας κατασκευής του ρομπότ σας θα κρατήσει αρκετές εβδομάδες, οπότε αν έχετε τις ανάγκες σας καταγεγραμμένες σε λίστες δεν θα διατρέχετε τον κίνδυνο να ξεχάσετε κάτι και θα μπορείτε εύκολα να αναπληρώνετε τον ρόλο του οπερατέρ και του ηχολήπτη αν τυχόν απουσιάζει κάποιο μέλος της ομάδας.
Τα βασικά είδη πλάνων είναι 3:
Το κοντινό, που μας δείχνει μια λεπτομέρεια ή/και αναδεικνύει το συναίσθημα της στιγμής.
Το μεσαίο, που αναδεικνύει μια δραστηριότητα και την αλληλεπίδραση μεταξύ δύο ανθρώπων ή ενός ανθρώπου και ενός μηχανήματος.
Και το γενικό, που παρουσιάζει τον περιβάλλοντα χώρο.
Τα μεγέθη αυτά συνήθως κρίνονται με γνώμονα το ανθρώπινο σώμα.
Τεχνικές συμβουλές βιντεοσκόπησης
Φροντίζουμε ο χώρος στον οποίον βιντεοσκοπούμε να είναι φωτισμένος καλά για να φαίνονται οι σημαντικές πληροφορίες στο πλάνο μας. Επίσης, φροντίζουμε αν μπαίνει από κάπου πολύ φως, όπως για παράδειγμα από κάποιο παράθυρο, να αποφύγουμε να κατευθύνουμε τον φακό προς τα εκεί, διότι η εικόνα μας θα «καεί». Τα παράθυρα είναι πολύτιμα για να φωτίσουν κάποιο πρόσωπο ή αντικείμενο από το πλάι.
Το αντικείμενο ή πρόσωπο που αποτελεί το θέμα μας είναι καλό να το τοποθετούμε είτε στο κέντρο του κάδρου είτε απέχοντας περίπου το ⅓ από την αριστερή πλευρά. Αυτό είναι που ονομάζουμε αξιοποίηση της «χρυσής τομής». Οι ψηφιακές κάμερες συχνά έχουν ρύθμιση που μας υποδεικνύει αυτά τα σημεία στο κάδρο μας. Επίσης, καλό είναι να μην «κόβουμε» το σημαντικό αντικείμενο (θέμα) αλλά να το καδράρουμε ολόκληρο, αφήνοντας ένα μικρό περιθώριο τριγύρω.
Στο ψηφιακό βίντεο αποφεύγουμε να βιντεοσκοπούμε απόλυτα λευκές επιφάνειες διότι ανακλούν πολύ φως και υπάρχει περίπτωση να «καούν». Αντίστοιχα, αποφεύγουμε τις μαύρες επιφάνειες διότι είναι πολύ σκοτεινές. Τέλος, ειδικά στα ρούχα, να αποφεύγετε τα υφάσματα με λεπτές ρίγες ή μικρά επαναλαμβανόμενα μοτίβα, διότι «ζουζουνίζουν».
Εδώ, υπενθυμίζουμε να εστιάζετε πάντοτε πριν την λήψη για να είναι το θέμα σας ευκρινές ή «νετ» όπως λέμε. Αν έχετε τις ρυθμίσεις στο αυτόματο (autο) είναι πιθανό η κάμερα να κάνει συνεχώς διορθώσεις με αποτέλεσμα να έχετε θολές (φλου) στιγμές. Για να αποφύγετε αυτό το ελάττωμα είναι καλύτερα να ρυθμίσετε την κάμερα χειροκίνητα (manual) και να ρυθμίσετε την εστίαση και τη φωτεινότητα μόνοι σας.
Μια σημαντική απόφαση που πρέπει να πάρει κάποιος πριν ξεκινήσει τη βιντεοσκόπηση είναι αν θα χρησιμοποιήσει τριπόδι ή αν θα κρατάει την κάμερα (η το κινητό ως μέσο βιντεοσκόπησης) στο χέρι.
Σε γενικές γραμμές, η ακινησία είναι προτιμότερη διότι μας επιτρέπει να ελέγχουμε περισσότερο τις συνθήκες κινηματογράφησης. Αντίθετα, όταν κρατάμε την κάμερα στο χέρι, ειδικά στην περίπτωση του κινητού που είναι εξαιρετικά ελαφρύ, είναι πολύ πιθανό να τρέμουμε και να καταστρέψουμε από λάθος ένα σημαντικό στιγμιότυπο.
Αν δεν μπορείτε να βρείτε τριπόδι μπορείτε να δημιουργήσετε απλές κατασκευές για να ακουμπάτε την κάμερα επάνω, όπως π.χ. μια στοίβα από βιβλία πάνω σε ένα θρανίο, ή μία μεγάλη σακούλα γεμισμένη με όσπρια.
Εδώ μπορείτε να δείτε ένα σύντομο βίντεο με οδηγίες βιντεοσκόπησης, δημιουργημένο από την ομάδα Οπτικοακουστικής Εκπαίδευσης ΚΑΡΠΟΣ: https://youtu.be/7bbool6TDM0
Τεχνικές προδιαγραφές ψηφιακού βίντεο & εφέ
Η πιο συνηθισμένη μορφή αρχείου ψηφιακού βίντεο είναι το mp4. Τα ψηφιακά φορμά βίντεο χωρίζονται στις παρακάτω βασικές κατηγορίες ως προς την αναλογία του κάδρου:
Kαλό είναι να ελέγχουμε όλες τις συσκευές που χρησιμοποιούμε για τη βιντεοσκόπηση για να έχουμε αντίστοιχες ρυθμίσεις κατά την εγγραφή. Έτσι θα αποφύγουμε προβλήματα συμβατότητας στο στάδιο του μοντάζ.
Επίσης, μπορούμε να αξιοποιήσουμε συμπηρωματικά διάφορες τεχνικές βίντεο εφέ. Μπορείτε να διαβάσετε μερικές από αυτές στο Παράρτημα για Εφέ
