Αφήγηση και Σενάριο

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

Τι είναι η «Αφήγηση»

Κάθε κείμενο που λέει μια ιστορία ή περιγράφει μια διαδικασία ακολουθεί κάποιες βασικές αφηγηματικές αρχές. Εν συντομία, προσπαθήστε να σκεφτείτε πώς θα λέγατε ένα ανέκδοτο. Αρχικά θα παρουσιάσετε τον χώρο και τον χρόνο που συμβαίνει το περιστατικό, ύστερα τους πρωταγωνιστές, μετά από λίγο θα συμβεί κάτι που θα μας εκπλήξει φέρνοντας μία ανατροπή στην αφήγηση της ιστορίας και θα καταλήξετε περιγράφοντας τη νέα συνθήκη στην οποία βρέθηκε ο πρωταγωνιστής σας μέσα από την περιπέτεια που βίωσε.

Το παραπάνω παράδειγμα μας δείχνει ότι είμαστε συνηθισμένοι να ξεκινάμε παρουσιάζοντας τα βασικά δεδομένα της ιστορίας, που είναι κυρίως ο χώρος, ο χρόνος και οι πρωταγωνιστές μας, και συνεχίζουμε περιγράφοντας τη ροή των γεγονότων με χρονολογική σειρά, μέχρι να καταλήξουμε σε μία νέα συνθήκη που θεωρούμε «τέλος» της ιστορίας μας. Ταυτόχρονα, επειδή η εξιστόρηση πρέπει να είναι σχετικά σύντομη για να μην δημιουργείται αίσθημα ανίας αλλά ούτε και ασάφειες, επιλέγουμε να αναφερθούμε σε μερικά μόνο από τα γεγονότα, με βασικό κριτήριο να είναι σημαντικά και να μας οδηγούν βήμα-βήμα προς το τέλος, μέσα από μία σχέση αιτίου-αιτιατού.

Η προαναφερθείσα περίπτωση αφορά στην εξιστόρηση μιας φανταστικής ιστορίας, κάτι αντίστοιχο όμως κάνουμε και στην περίπτωση που θέλουμε να περιγράψουμε τη διαδικασία δημιουργίας μίας κατασκευής. Ξεκινάμε από το ποιοι είμαστε, ποια υλικά χρειαζόμαστε, και αναφέρουμε με χρονολογική σειρά τα βασικά βήματα της κατασκευής εξηγώντας πώς φτάνουμε στη δημιουργία του τελικού προϊόντος και τη χρησιμότητά του.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί μία συνταγή μαγειρικής όπως παρουσιάζεται σε μια τηλεοπτική εκπομπή ή ένα διαδικτυακό βίντεο.

Τι είναι το «Σενάριο»

Πριν ξεκινήσετε τη βιντεοσκόπηση και την ηχογράφηση είναι καλό να καταγράψετε σε ένα έγγραφο την αφηγηματική ροή της «ιστορίας» που θέλετε να διηγηθείτε μέσα από το βίντεo σας. Αυτή η λεπτομερής περιγραφή των οπτικοακουστικών σκηνών σε γραπτό λόγο ονομάζεται «σενάριο».

Στο σενάριο καλείστε να περιγράψετε κάθε εικόνα και ήχο που σκέφτεστε να υπάρχει στο έργο σας με τη σειρά που θα εμφανιστούν.

Μπορείτε ως άσκηση να δείτε κάποιο tutorial που σας αρέσει από το διαδίκτυο και να καταγράψετε με λέξεις τι δείχνει κάθε στιγμή. Θα διαπιστώσετε ότι η εναλλαγή των εικόνων («πλάνων» όπως θα δούμε και παρακάτω…) και η αλληλεπίδρασή της με τους επιμέρους ήχους (μουσική, σπηκάζ, συνεντεύξεις κ.α.) κάθε άλλο παρά τυχαία είναι.

Στην περίπτωση που σκοπός σας είναι να βιντεοσκοπήσετε τη δημιουργία μιας κατασκευής ρομποτικής, ξεκινήστε να γράφετε το σενάριό σας βάση της ροής διαδικασίας όπως την έχετε διδαχθεί π.χ. τι θέλω να φτιάξω →  τι υλικά χρειάζομαι  → σχεδιασμός  → ανάθεση αρμοδιοτήτων στην ομάδα  → με ποια σειρά ετοιμάζω κάθε εξάρτημα  → συναρμολόγηση εξαρτημάτων  → δοκιμή  → τελειοποίηση  →  ολοκλήρωση  → παρουσίαση

Όταν τελειώσετε με την καταγραφή της ροής των «σκηνών» έτσι όπως αντιστοιχούν στα παραπάνω βήματα, μπορείτε να αναλύσετε το κάθε βήμα σε επιμέρους εικόνες και ήχους που θεωρείτε πως να αναπαραστήσουν με ενδιαφέροντα και σαφή τρόπο την εργασία σας στον θεατή. Τι θα καταγράψει ο φακός και πώς θα το επεξηγήσετε; Μήπως θα υπάρχουν γραπτά σχόλια, όπως λεζάντες ή μεσότιτλοι; Μήπως θα ηχογραφήσετε κάποιον να διαβάζει επεξηγηματικό κείμενο; Μήπως θέλετε να πάρετε σύντομες συνεντεύξεις από τα μέλη της ομάδας και τους εκπαιδευτές σας;

Η επιλογή είναι δική σας, αρκεί να εξυπηρετεί τις βασικές αρχές της αφήγησης που είπαμε παραπάνω: χρονική σειρά, εστίαση στα σημαντικά και απαραίτητες επεξηγήσεις για να συνδέονται τα επιμέρους στοιχεία με σχέσεις αιτιότητας και σαφήνειας.

Η καταγραφή της ιδέας σας σε γραπτό λόγο μέσω του σεναρίου είναι ένα πολύ σημαντικό βήμα που δεν πρέπει να παραλείψετε γιατί θα σας βοηθήσει αργότερα να αποφασίσετε τι ακριβώς χρειάζεται να γυρίσετε και πώς θα τα μοντάρετε.